GPSR w Polsce 2026 – nowa ustawa o bezpieczeństwie produktów

Z dniem 3 stycznia 2026 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów (Dz.U. 2025 poz. 1826). Akt ten stanowi kluczowy element krajowego systemu egzekwowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/988 w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktów (GPSR), które ma bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach członkowskich UE.

Nowa ustawa nie tworzy odrębnych wymagań technicznych wobec produktów, lecz określa zasady i tryb sprawowania nadzoru, kompetencje organów, procedury kontrolne oraz instrumenty egzekwowania przepisów GPSR na rynku polskim.

Zakres przedmiotowy ustawy

Ustawa ma zastosowanie do produktów wprowadzanych do obrotu lub udostępnianych na rynku w zakresie określonym w art. 2 rozporządzenia 2023/988. Oznacza to, że obejmuje ona co do zasady wszystkie produkty konsumenckie, o ile nie podlegają one szczególnym regulacjom sektorowym zapewniającym równoważny poziom ochrony bezpieczeństwa.

Adresatami obowiązków wynikających z GPSR oraz ustawy krajowej są producenci, importerzy, dystrybutorzy, upoważnieni przedstawiciele, a także podmioty oferujące produkty w sprzedaży na odległość, w tym dostawcy internetowych platform handlowych.

Ustawa posługuje się definicjami bezpośrednio odwołującymi się do rozporządzenia 2023/988, co zapewnia spójność terminologiczną i interpretacyjną na poziomie krajowym i unijnym.

Język polski jako obowiązek w realizacji obowiązków

Istotnym elementem praktycznym jest jednoznaczne przesądzenie, że przy wykonywaniu określonych obowiązków wynikających z GPSR producenci, importerzy, podmioty gospodarcze oraz dostawcy platform handlowych muszą posługiwać się językiem polskim. Dotyczy to w szczególności komunikacji związanej z bezpieczeństwem produktów, ostrzeżeń, informacji dla konsumentów oraz współpracy z organami nadzoru.

Organy właściwe i struktura nadzoru

Organem właściwym odpowiedzialnym za nadzór nad ogólnym bezpieczeństwem produktów jest Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). Funkcję organów kontrolnych pełnią natomiast wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej.

Prezes UOKiK pełni rolę centralnego organu nadzoru rynku w rozumieniu rozporządzenia 2023/988, będąc jednocześnie jednolitym urzędem łącznikowym odpowiedzialnym za współpracę z Komisją Europejską i organami innych państw członkowskich, koordynację krajowej strategii nadzoru rynku oraz obsługę zgłoszeń w systemie Safety Gate.

Kontrole produktów – zakres i przebieg

Ustawa szczegółowo reguluje kontrole planowe i doraźne, prowadzone na podstawie analizy ryzyka. Kontrole mogą obejmować zarówno tradycyjny obrót stacjonarny, jak i sprzedaż na odległość, w tym e-commerce.

Organy kontrolne są uprawnione do żądania dokumentacji technicznej i informacji o łańcuchu dostaw, pobierania próbek produktów do badań, prowadzenia badań laboratoryjnych oraz przeprowadzania kontroli zarówno w obrocie stacjonarnym, jak i w sprzedaży na odległość, w tym z wykorzystaniem zakupów kontrolnych dokonywanych anonimowo.

W przypadku stwierdzenia poważnego ryzyka możliwe jest natychmiastowe wydanie decyzji zakazującej udostępniania produktu na rynku, podlegającej natychmiastowemu wykonaniu.

Postępowanie w sprawie ogólnego bezpieczeństwa produktu i środki nadzorcze

Ustawa szczegółowo reguluje katalog środków, jakie Prezes UOKiK może zastosować w sytuacji stwierdzenia, że produkt jest niebezpieczny lub niezgodny z przepisami rozporządzenia 2023/988. Kluczowe znaczenie ma tu zasada proporcjonalności – środki dobierane są w zależności od rodzaju naruszenia, skali ryzyka oraz realnego zagrożenia dla zdrowia lub życia konsumentów.

W praktyce oznacza to, że postępowanie nie zawsze musi prowadzić do wycofania produktu z rynku. Jeżeli ryzyko ma charakter ograniczony lub występuje jedynie w określonych warunkach, Prezes UOKiK może poprzestać na nakazaniu eliminacji ryzyka, zapewnienia zgodności produktu z przepisami GPSR albo zastosowaniu odpowiednich ostrzeżeń w języku polskim. Ustawa dopuszcza także określenie warunków, na jakich produkt może być nadal udostępniany na rynku.

W przypadkach poważniejszych, gdy inne działania okazałyby się niewystarczające, możliwe jest zastosowanie środków o charakterze restrykcyjnym, takich jak zakaz udostępniania produktu, jego natychmiastowe wycofanie z obrotu, odzyskanie od konsumentów, a w ostateczności także zniszczenie lub trwałe unieszkodliwienie. Jeżeli produkt stwarza poważne ryzyko, decyzje te podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ustawa przewiduje również szerokie kompetencje Prezesa UOKiK w zakresie egzekwowania decyzji. Organ może zobowiązać przedsiębiorcę do przedstawienia dowodów wykonania nałożonych obowiązków oraz zlecić Inspekcji Handlowej przeprowadzenie kontroli sprawdzającej. Jednocześnie ustawodawca dopuścił możliwość umorzenia postępowania, jeżeli w toku sprawy zostanie wykazane, że produkt jest bezpieczny, zgodny z GPSR lub że podmiot gospodarczy skutecznie usunął przyczyny ryzyka.

Istotnym elementem systemu są także koszty postępowania. Jeżeli decyzja kończy się stwierdzeniem niezgodności lub koniecznością podjęcia środków naprawczych, koszty badań, opinii biegłych, transportu i utylizacji próbek obciążają stronę postępowania. W przypadku potwierdzenia zgodności produktu z przepisami koszty te ponosi budżet państwa.

Platformy handlowe, usługi społeczeństwa informacyjnego i interfejsy online

Nowa ustawa wyraźnie uwzględnia realia gospodarki cyfrowej i sprzedaży internetowej. W sytuacji, gdy podmiot gospodarczy nie wykonuje decyzji dotyczącej niebezpiecznego produktu, Prezes UOKiK może wydać wiążące decyzje bezpośrednio wobec dostawców internetowych platform handlowych oraz dostawców usług społeczeństwa informacyjnego.

W praktyce oznacza to możliwość nakazania usunięcia ofert, treści lub całych stron produktowych z interfejsów online, ograniczenia dostępu do nich lub wyświetlania wyraźnych ostrzeżeń dla użytkowników końcowych. W sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji, zwłaszcza gdy zagrożone jest zdrowie lub życie konsumentów, decyzje te również podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Ustawa zapewnia spójność tych mechanizmów z unijnym aktem o usługach cyfrowych (DSA), w szczególności w zakresie komunikacji z platformami oraz stosowania jednolitych punktów kontaktowych.

Kontrola produktów na granicy Unii Europejskiej

Regulacja obejmuje również etap wprowadzania produktów na rynek Unii Europejskiej. Organy celne, działając w oparciu o rozporządzenie 2019/1020, są uprawnione do kontroli produktów zgłaszanych do procedury dopuszczenia do obrotu pod kątem spełniania ogólnych wymagań bezpieczeństwa.

W przypadku powzięcia wątpliwości co do bezpieczeństwa produktu organy celne współpracują z wojewódzkimi inspektorami Inspekcji Handlowej, którzy wydają opinie, mogą żądać dokumentów od importerów oraz pobierać próbki do badań. Jeżeli produkt nie zostanie dopuszczony do obrotu, importer ponosi koszty badań i opinii biegłych. W przypadku pozytywnej oceny koszty te obciążają budżet państwa.

Administracyjne kary pieniężne jako element egzekwowania GPSR

Ustawa znacząco wzmacnia system sankcji administracyjnych. Kary pieniężne obejmują cały łańcuch dostaw – od producentów i importerów, przez dystrybutorów, aż po dostawców platform handlowych i usług społeczeństwa informacyjnego.

Najpoważniejsze naruszenia, w szczególności wprowadzanie do obrotu produktów niezgodnych z ogólnym wymaganiem bezpieczeństwa lub niewykonywanie decyzji organów nadzoru, mogą skutkować karami sięgającymi 1 000 000 zł. Ustawa szczegółowo określa kryteria wymiaru kar, uwzględniając m.in. wagę naruszenia, skalę ryzyka, czas jego trwania, korzyści majątkowe osiągnięte przez przedsiębiorcę oraz stopień współpracy z organami nadzoru.

Co istotne, ustawodawca wyłączył możliwość odstąpienia od nałożenia kary na zasadach ogólnych k.p.a., podkreślając prewencyjny i ochronny charakter regulacji.

Przepisy przejściowe i systemowe znaczenie ustawy

Ustawa zawiera rozbudowane przepisy przejściowe, które zapewniają ciągłość postępowań wszczętych na podstawie wcześniejszych regulacji oraz określają zasady dalszego udostępniania produktów wprowadzonych do obrotu przed 13 grudnia 2024 r. Jednocześnie likwiduje dotychczasowe krajowe rejestry produktów niebezpiecznych, integrując system nadzoru z unijnymi mechanizmami, w szczególności z systemem Safety Gate.

W rezultacie ustawa o nadzorze nad ogólnym bezpieczeństwem produktów stanowi kompleksowe i spójne narzędzie wdrażające GPSR w Polsce. Dla przedsiębiorców oznacza to realne wzmocnienie nadzoru, większą odpowiedzialność na każdym etapie obrotu produktem oraz konieczność systemowego podejścia do zarządzania bezpieczeństwem produktów – zarówno w obrocie tradycyjnym, jak i cyfrowym.

Wsparcie we wdrożeniu GPSR w przedsiębiorstwie

W praktyce wdrożenie obowiązków wynikających z rozporządzenia GPSR oraz krajowej ustawy nadzorczej wymaga uporządkowania procesów wewnętrznych, dokumentacji produktowej oraz komunikacji w zakresie bezpieczeństwa produktów. PICTOPLAN może pomóc przedsiębiorcom w analizie obowiązków wynikających z GPSR, identyfikacji ryzyk, przygotowaniu procedur oraz dostosowaniu dokumentacji i komunikacji do wymagań prawa unijnego i krajowego. Takie wsparcie pozwala na systemowe podejście do bezpieczeństwa produktów i ograniczenie ryzyk regulacyjnych związanych z nadzorem rynku.

Ostatnie wpisy